آدرس IP (Internet Protocol) یکی از مهمترین مفاهیم در شبکههای کامپیوتری است که برای شناسایی دستگاهها و برقراری ارتباط بین آنها در شبکههای محلی و اینترنت استفاده میشود. در این مقاله، مفهوم IP، انواع آن، کلاسهای آدرس، نحوه تخصیص آدرس، و تفاوت بین IPv4 و IPv6 را بررسی میکنیم.
IP مخفف Internet Protocol است که وظیفه شناسایی و آدرسدهی دستگاهها در شبکه را بر عهده دارد. هر دستگاهی که به شبکه متصل باشد، باید یک آدرس IP داشته باشد تا بتواند با سایر دستگاهها ارتباط برقرار کند.
[restricted_content]
آدرس IP بهعنوان شناسهی یکتای هر دستگاه در شبکه عمل میکند و برای ارسال و دریافت دادهها در بستر شبکه ضروری است.
تمام دستگاههای متصل به شبکه مانند کامپیوترها، روترها، گوشیهای هوشمند، سرورها، و دوربینهای مداربسته دارای آدرس IP هستند.
آدرسهای IP به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
Public IP (آیپی عمومی):
این آدرسها در اینترنت قابل مشاهدهاند و توسط ارائهدهندگان خدمات اینترنت (ISP) تخصیص داده میشوند.
مثال: 192.12.34.56
Private IP (آیپی خصوصی):
این آدرسها فقط در شبکههای داخلی استفاده میشوند و در اینترنت قابل مشاهده نیستند.
مثال: 192.168.1.1 (برای مودمهای خانگی)
IP عمومی در اینترنت نمایش داده میشود و از طریق سایتهای نمایش IP مانند whatismyip.com قابل مشاهده است.
IP خصوصی در تنظیمات شبکهی داخلی نمایش داده میشود و معمولاً با 192.168.x.x یا 10.x.x.x شروع میشود.
Static IP (آیپی ثابت):
بهصورت دستی تنظیم میشود و تغییر نمیکند.
برای سرورها و دستگاههای مهم مانند دوربینهای نظارتی و سرورهای وب مناسب است.
Dynamic IP (آیپی متغیر):
بهصورت خودکار توسط DHCP تخصیص داده میشود.
معمولاً برای کاربران خانگی و دستگاههای عادی استفاده میشود.
IP ثابت (Static): همیشه یکسان است و تغییر نمیکند.
IP متغیر (Dynamic): در هر بار اتصال به اینترنت ممکن است تغییر کند.
آدرسهای IPv4 به پنج کلاس اصلی تقسیم میشوند که برای انواع مختلف شبکهها استفاده میشوند:
| کلاس IP | محدوده آدرس | تعداد میزبان (Host) | کاربرد |
|---|---|---|---|
| A | 1.0.0.0 - 126.255.255.255 | 16 میلیون | شبکههای بسیار بزرگ |
| B | 128.0.0.0 - 191.255.255.255 | 65 هزار | شبکههای متوسط |
| C | 192.0.0.0 - 223.255.255.255 | 254 | شبکههای کوچک (LAN) |
| D | 224.0.0.0 - 239.255.255.255 | N/A | مولتیکست (Multicast) |
| E | 240.0.0.0 - 255.255.255.255 | N/A | رزرو شده برای تحقیقات |
با بررسی اولین بخش (Octet) از آدرس IP، میتوان کلاس آن را تشخیص داد.
بیشتر شبکههای خانگی از کلاس C (192.168.x.x) استفاده میکنند.
با توجه به محدودیتهای IPv4، پروتکل جدیدتری به نام IPv6 معرفی شده است. در جدول زیر، تفاوتهای اصلی این دو نسخه را بررسی میکنیم:
| ویژگی | IPv4 | IPv6 |
|---|---|---|
| طول آدرس | 32 بیت (4 بخش عددی) | 128 بیت (8 گروه هگزادسیمال) |
| فرمت آدرس | 192.168.1.1 | 2001:0db8:85a3::8a2e:0370:7334 |
| تعداد آدرس ممکن | 4.3 میلیارد | تعداد بسیار زیاد (تقریباً نامحدود) |
| پیکربندی | دستی یا با DHCP | خودکار با Auto-configuration |
| امنیت | متوسط | امنیت بیشتر با IPSec |
بله، اما روند جایگزینی تدریجی است و هنوز بسیاری از شبکهها از IPv4 استفاده میکنند.
با استفاده از دستور ipconfig در ویندوز یا ifconfig در لینوکس میتوان نوع آدرس IP را بررسی کرد.
در شبکهها، آدرسهای IP به دو روش تخصیص داده میشوند:
DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) بهطور خودکار آدرسهای IP را به دستگاهها اختصاص میدهد.
✔ مزایا:
✅ بدون نیاز به تنظیمات دستی
✅ مدیریت آسان در شبکههای بزرگ
🚫 معایب:
❌ ممکن است در هر بار اتصال تغییر کند
در این روش، مدیر شبکه IP ثابت را برای دستگاهها تنظیم میکند.
✔ مزایا:
✅ مناسب برای سرورها و دوربینهای امنیتی
🚫 معایب:
❌ مدیریت سختتر در شبکههای بزرگ
در این مقاله، با آدرسهای IP، انواع آن، کلاسهای IP، تفاوت IPv4 و IPv6 و نحوه تخصیص IP در شبکه آشنا شدیم. آدرس IP یکی از مهمترین مفاهیم در شبکه است که برای ارتباط بین دستگاهها و ارسال دادهها استفاده میشود.
